پژوهشنامه تاریخ سیاسی ایران 3092-7145 3 پیاپی 9 2025 03 21 The Evolution of the Concept of Nation in Iran from the Constitutional Revolution to the 1979 Revolution تحول مفهوم ملت در ایران از انقلاب مشروطه تا انقلاب ۱۳۵۷ 1 10 FA حسین کاظم‌زاده تبریزی گروه تاریخ، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران Journal Article 2025 01 03 <p>The concept of “nation” underwent profound transformations in Iran from the Constitutional Revolution to the 1979 Revolution. Using historical discourse analysis, this study explores how political elites and intellectuals redefined the notion of nation during this period. Findings indicate that during the Constitutional era, the nation was perceived as a collective of subjects transitioning to citizenship, while in the Pahlavi era it became a tool for legitimizing the modern state. In the decades leading up to the Islamic Revolution, the concept gradually fused with religious-identity elements and turned into a revolutionary mobilizing force. These shifts reflected Iran’s ongoing tension between tradition and modernity, and between authoritarianism and participatory politics.</p> <p>مفهوم «ملت» از دوران مشروطه تا انقلاب ۱۳۵۷ دستخوش دگرگونی‌های بنیادین شد. این مقاله با تحلیل گفتمان تاریخی به بررسی بازتعریف ملت در اندیشه نخبگان سیاسی و روشنفکران ایرانی می‌پردازد. نتایج نشان می‌دهد در مشروطه، ملت به عنوان مجموعه‌ای از رعایا در حال گذار به شهروندی فهم می‌شد، در حالی‌که در دوره پهلوی به ابزار مشروعیت دولت مدرن بدل شد. در دهه‌های منتهی به انقلاب اسلامی، ملت با مفاهیم هویتی-دینی آمیخته و به عنصر بسیج انقلابی تبدیل شد. این تحولات بازتاب تنش میان سنت و مدرنیته و اقتدارگرایی و مشارکت‌گرایی در ایران بود.</p>