پژوهشنامه تاریخ سیاسی ایران 3092-7145 3 پیاپی 9 2025 03 21 سیاست‌های خارجی محمدرضاشاه پهلوی در دوران جنگ سرد و جایگاه ایران در نظم دو قطبی Mohammad Reza Shah Pahlavi’s Foreign Policy during the Cold War and Iran’s Position in the Bipolar Order 1 11 EN سحر رضایی پور Journal Article 2025 01 11 <p>با آغاز جنگ سرد، ایران در کانون رقابت دو بلوک شرق و غرب قرار گرفت. این پژوهش سیاست‌های خارجی محمدرضاشاه پهلوی در سال‌های ۱۹۴۶ تا ۱۹۷۹ و تأثیر آن بر جایگاه ایران را بررسی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهند که شاه ابتدا سیاست موازنه منفی و سپس اتحاد استراتژیک با ایالات متحده آمریکا را در پیش گرفت تا امنیت و توسعه اقتصادی را تضمین کند. اما وابستگی فزاینده به غرب، شکاف حکومت و جامعه و تضعیف مشروعیت سیاسی را به همراه داشت. تحلیل اسناد دیپلماتیک و پیمان‌هایی مانند پیمان سنتو نشان می‌دهد این گرایش تک‌قطبی در نهایت به نارضایتی عمومی و انقلاب ۱۳۵۷ انجامید.</p> <p>With the onset of the Cold War, Iran became a focal point of competition between the Eastern and Western blocs. This study examines Mohammad Reza Shah’s foreign policies from 1946 to 1979 and their impact on Iran’s position in the bipolar order. Findings indicate that the Shah initially pursued a policy of negative balance, later shifting to a strategic alliance with the United States to secure Iran’s security and economic development. However, growing dependence on the West widened the gap between the government and society and weakened political legitimacy. Analysis of diplomatic documents and treaties such as the CENTO pact reveals that this pro-Western orientation ultimately contributed to public discontent and the 1979 Iranian Revolution.</p>