پژوهشنامه تاریخ سیاسی ایران 3092-7145 1 پیاپی 1 2023 04 05 The Impact of the Iranian Islamic Revolution on the Domestic Policies of Middle Eastern Countries بازتاب انقلاب اسلامی ایران در سیاست‌های داخلی کشورهای منطقه خاورمیانه 52 68 FA کیانوش افضلی گروه علوم سیاسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران Journal Article 2023 01 27 <p>The Islamic Revolution of Iran in 1979 not only transformed the country’s internal political structure but also emerged as a radical, religious, and anti-hegemonic discourse that significantly impacted the domestic politics of Middle Eastern states. This article, employing a historical-analytical method and drawing on authoritative sources, investigates the direct and indirect reverberations of the Islamic Revolution in five Arab countries: Saudi Arabia, Bahrain, Iraq, Lebanon, and Egypt. The findings indicate that the intensity and nature of these impacts were contingent upon variables such as religious demography, type of governance, degree of dependence on the West, and sectarian-ethnic configurations. In countries with active Shi’a populations, the Revolution functioned as a model for political and identity-based resistance against prevailing regimes, leading to the empowerment or emergence of Islamic opposition forces. Conversely, centralized secular or monarchic governments adopted ideological and security-oriented strategies to suppress or neutralize the revolutionary discourse. The Islamic Republic’s official strategy of exporting the revolution also played a central role in shaping regional responses and was pursued through media, cultural institutions, and ideological diplomacy. Ultimately, the study concludes that the Iranian Revolution acted in some cases as a catalyst for internal transformation, and in others as a pretext for repression and the reinforcement of political authority. Future studies are recommended to explore the evolving dynamics of the revolutionary discourse in the digital era and in the aftermath of the Arab uprisings.</p> <p>انقلاب اسلامی ایران در سال ۱۳۵۷ نه تنها ساختار سیاسی داخلی این کشور را به طور بنیادین دگرگون ساخت، بلکه با گفتمانی رادیکال، مذهبی و ضدسلطه، به عاملی تعیین‌کننده در بازآرایی سیاست‌های داخلی کشورهای منطقه خاورمیانه بدل شد. این مقاله با روش تاریخی-تحلیلی و با تکیه بر منابع معتبر، به بررسی بازتاب‌های مستقیم و غیرمستقیم انقلاب اسلامی ایران در پنج کشور عربی یعنی عربستان سعودی، بحرین، عراق، لبنان و مصر می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که شدت و جهت تأثیر انقلاب اسلامی بر هر یک از این کشورها، تابع متغیرهایی چون ترکیب مذهبی، نوع حکومت، میزان وابستگی به غرب، و ساختارهای قومی-فرقه‌ای است. در کشورهایی با اکثریت یا اقلیت فعال شیعه، انقلاب ایران به مثابه الگویی هویتی و سیاسی در برابر نظم موجود عمل کرده و منجر به تقویت یا ظهور نیروهای اپوزیسیون با گرایش اسلامی شده است. در مقابل، دولت‌هایی با ساختار سکولار یا سلطنتی متمرکز، با اتخاذ راهبردهای امنیتی و ایدئولوژیک، تلاش در مهار این گفتمان داشته‌اند. در این چارچوب، راهبرد رسمی جمهوری اسلامی برای صدور انقلاب نیز نقش مهمی در شکل‌گیری بازتاب‌ها ایفا کرده و از طریق ابزارهایی چون رسانه، نهادهای فرهنگی و دیپلماسی ایدئولوژیک پیگیری شده است. در نهایت، این پژوهش نشان می‌دهد که انقلاب اسلامی ایران در برخی موارد عاملی برای تسریع تغییرات درونی و در برخی دیگر، بهانه‌ای برای سرکوب و بازتولید اقتدار سیاسی بوده است. پیشنهاد می‌شود در پژوهش‌های آینده، پویایی‌های نوظهور گفتمان انقلاب اسلامی در عصر رسانه‌های نوین، و همچنین تحولات پس از موج بیداری اسلامی، مورد تحلیل و بررسی قرار گیرد.</p> https://iphrj.com/index.php/iphrj/article/download/57/50