پژوهشنامه تاریخ سیاسی ایران 3092-7145 1 پیاپی ۲ 2023 07 05 Revisiting Legitimacy Crises in Different Periods of Iranian Monarchy بازخوانی بحران‌های مشروعیت در دوره‌های مختلف سلطنت ایران 72 91 FA محمد رمضانی گروه علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران افسانه بهمنی گروه تاریخ اسلام، دانشگاه تهران، تهران، ایران مجتبی نوروزی گروه روابط بین‌الملل، دانشگاه تهران، تهران، ایران Journal Article 2023 04 23 <p>This article aims to provide a historical reinterpretation of legitimacy crises across different periods of Iranian monarchy, using theoretical frameworks from Max Weber, Michel Foucault, Jürgen Habermas, and James Scott. It analyzes the dynamic transformation of political legitimacy discourses from ancient Iran to the collapse of the monarchy in 1979. Beginning with the cosmic and mythic notion of farr-e izadi in the Achaemenid and Sasanian periods, the study then explores the tension between Islamic caliphal legitimacy and Iranian royal traditions during the Islamic to Safavid eras. Under the Safavids, the fusion of Shi‘a jurisprudence and kingship created a theocratic-legal model of legitimacy, which later fractured due to the rupture between the Shah and the clerical establishment. During the Qajar period, the introduction of modern political ideas triggered a deep duality between traditional and legal–modern legitimacy, culminating in the Constitutional Revolution. The Pahlavi monarchy attempted to construct a modern nationalist legitimacy through secularization, centralization, and rapid development, but ultimately undermined its own credibility through authoritarianism and the exclusion of popular participation. The article argues that despite their historical differences, legitimacy crises in Iran consistently followed three core patterns: lack of public participation, the breakdown of mediating institutions of legitimacy, and the failure to generate persuasive legitimacy discourses during moments of sociopolitical upheaval. The conclusion offers a comparative synthesis and suggests new directions for future research on legitimacy in monarchic and post-monarchic systems.</p> <p>این مقاله با هدف بازخوانی تاریخی بحران‌های مشروعیت در دوره‌های مختلف سلطنت ایران نگاشته شده است و تلاش دارد تا با بهره‌گیری از نظریه‌های مشروعیت ماکس وبر، میشل فوکو، یورگن هابرماس و جیمز اسکات، روند پویای تغییر گفتمان مشروعیت سیاسی را از دوران باستان تا سقوط نهایی سلطنت در سال ۱۳۵۷ تحلیل کند. در این راستا، ابتدا مشروعیت شاهی در دوره‌های هخامنشی و ساسانی به‌عنوان الگویی کیهانی و اسطوره‌ای مبتنی بر فره ایزدی بررسی شده، سپس تعارض میان الگوی خلافت اسلامی و سنت شاهی ایرانی در دوره‌های اسلامی تا صفوی تحلیل گردیده است. در دوره صفوی، پیوند میان سلطنت و فقه شیعی موجب ظهور نوعی مشروعیت الهی-فقهی شد که با گسست میان شاه و فقها دچار بحران گردید. در دوره قاجار، با ورود مفاهیم مدرن، تضادی میان مشروعیت سنتی و مشروعیت قانونی–مدرن پدید آمد که در نهایت به انقلاب مشروطه انجامید. سلطنت پهلوی، با هدف بازسازی مشروعیت بر پایه ملی‌گرایی، توسعه و نوسازی، با حذف نهاد دین و سرکوب مشارکت مردمی، مشروعیت خود را از درون تهی ساخت. مقاله نشان می‌دهد که الگوهای بحران مشروعیت در تاریخ ایران، گرچه در ظاهر متنوع‌اند، اما همگی در پاسخ به سه متغیر اساسی شکل گرفته‌اند: فقدان مشارکت عمومی، گسست میان ساختار قدرت و نهادهای واسط مشروعیت، و ناتوانی در تولید گفتمان مشروعیت‌بخش در شرایط بحرانی. در پایان، با مرور تطبیقی این بحران‌ها، پیشنهاداتی برای مطالعات آتی در زمینه مشروعیت در نظام‌های سلطنتی و پسا‌سلطنتی ارائه می‌شود.</p> https://iphrj.com/index.php/iphrj/article/download/52/45