پژوهشنامه تاریخ سیاسی ایران 3092-7145 1 پیاپی ۲ 2023 07 05 The History of Consultative Institutions in Iran: From the Divan-e Homayoun to the Islamic Consultative Assembly تحلیل گفتمان امنیت ملی در بیانیه‌ها و سخنرانی‌های سیاسی ایران پس از انقلاب 49 59 FA سجاد حمیدیان گروه تاریخ، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران زهرا عباسی گروه علوم سیاسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران Journal Article 2023 04 24 <p>This article aims to analyze the discourse of national security in the official statements and speeches of the Islamic Republic of Iran since the 1979 revolution. Adopting a qualitative approach based on Critical Discourse Analysis (CDA), the study draws on the theoretical frameworks of Norman Fairclough, Teun van Dijk, and Laclau and Mouffe. The data comprises a selection of political speeches, declarations, and official messages delivered by Iran's top authorities between 1979 and 2023. The findings reveal that the national security discourse in post-revolutionary Iran has consistently centered on key floating signifiers such as "enemy," "infiltration," "resistance," "soft threats," "cultural security," and "economic security." These signifiers have undergone semantic shifts across different decades, yet the underlying discourse structure has remained anchored in processes of othering, subject formation, and the pervasive use of war metaphors to construct threats and maintain ideological order. Domestically, this discourse has contributed to a securitized perspective on culture, media, and economics, while in foreign policy, it has reinforced themes of resistance, anti-Westernism, and sovereignty. The article also highlights the continuity and transformation of the national security narrative, showing how it functions not only as a reaction to threats but also as a mechanism for identity production, legitimization of authority, and management of dissent. The study concludes by noting its analytical limitations and offering recommendations for future research to explore unofficial and popular dimensions of national security discourse.</p> <p>مقاله حاضر با هدف تحلیل گفتمان امنیت ملی در بیانیه‌ها و سخنرانی‌های رسمی جمهوری اسلامی ایران پس از انقلاب اسلامی، به بررسی ساختارهای معنایی، ایدئولوژیک و گفتمانی بازنمایی امنیت پرداخته است. روش تحقیق، کیفی و مبتنی بر رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی با الهام از چارچوب‌های نظری نورمن فرکلاف، تئون فن‌دایک، و لاکلا و موف بوده و داده‌های پژوهش شامل مجموعه‌ای از بیانیه‌ها، خطابه‌ها و سخنرانی‌های مقامات عالی‌رتبه نظام در بازه زمانی سال‌های ۱۳۵۸ تا ۱۴۰۲ است. یافته‌ها نشان می‌دهند که گفتمان امنیت ملی در جمهوری اسلامی ایران از آغاز تاکنون، مبتنی بر تولید مستمر مفاهیمی مانند «دشمن»، «نفوذ»، «مقاومت»، «تهدید نرم»، «امنیت فرهنگی» و «امنیت اقتصادی» بوده است. در هر دهه، بسته به شرایط داخلی و خارجی، این مفاهیم دچار تغییر معنایی شده‌اند اما ساختار گفتمان امنیتی همواره بر دیگرسازی، سوژه‌سازی خودی، و استفاده از استعاره‌های جنگی برای برساخت تهدیدات و تثبیت نظم ایدئولوژیک تأکید داشته است. این گفتمان در سیاست داخلی به تقویت نگاه امنیت‌محور به فرهنگ، اقتصاد و رسانه انجامیده و در سیاست خارجی نیز به بازتولید گفتمان مقاومت، غرب‌ستیزی و استقلال‌طلبی یاری رسانده است. مقاله همچنین با شناسایی پیوستار تحول مفهومی امنیت در چارچوب سیاست‌ورزی جمهوری اسلامی، نشان می‌دهد که گفتمان امنیت ملی نه‌تنها ابزاری برای پاسخ به تهدیدات، بلکه سازوکاری برای تولید هویت، مشروعیت‌بخشی به قدرت، و مدیریت انفعال یا اعتراض در جامعه بوده است. در پایان، ضمن اشاره به محدودیت‌های تحلیلی پژوهش، پیشنهادهایی برای گسترش دامنه مطالعات گفتمان امنیتی به سطوح غیررسمی و جامعه‌محور ارائه می‌شود.</p> https://iphrj.com/index.php/iphrj/article/download/50/43