پژوهشنامه تاریخ سیاسی ایران 3092-7145 1 پیاپی ۳ 2025 04 05 The Structure of Authority and Political Legitimacy in the Buyid State: The Nexus of Shi'ism and Bureaucracy ساختار اقتدار و مشروعیت سیاسی در دولت آل بویه: پیوند تشیع و دیوان‌سالاری 1 13 FA زهره شریفی گروه علوم سیاسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران حسین صدیقی فرد گروه علوم سیاسی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران Journal Article 2025 04 13 <p>This article investigates the structure of authority and political legitimacy in the Buyid dynasty, which ruled from the 10th to the 11th century CE across regions from Iraq to central Iran. As one of the earliest successful models of integrating Iranian bureaucratic tradition with Shiʿite political-religious discourse, the Buyids reconstructed the institution of state beyond the weakening Abbasid Caliphate. Utilizing a historical-analytical approach and drawing on both primary and secondary sources, this study demonstrates how the Buyids established political legitimacy through a synthesis of Sasanian-derived administrative structures, the appointment of Shiʿite scholars and viziers, and the institutionalization of Shiʿite rituals and symbols in governance. Findings reveal that while the Abbasid caliphate was retained nominally, actual power was concentrated in the Buyid emirate, supported by an efficient bureaucracy and a Shiʿite ideological framework. Shiʿism functioned not only as a religious belief system but as a legitimizing political discourse, visibly manifested in public ceremonies such as Ashura, Eid al-Ghadir, religious sermons, and official coinage. The article offers a detailed analysis of the military apparatus, administrative system, interactions with local elites, and strategic use of religious symbolism to consolidate authority. It concludes that the Buyid state represents a crucial transitional moment in Islamic political history—bridging the collapse of caliphal sovereignty and the emergence of legitimate Shiʿite monarchies, a legacy later institutionalized by the Safavids.</p> <p>این مقاله به بررسی ساختار اقتدار و مشروعیت سیاسی در دولت آل بویه می‌پردازد؛ دولتی که در قرن چهارم هجری در گستره‌ای از عراق تا ایران مرکزی حکومت کرد و نخستین الگوی موفق از پیوند میان دیوان‌سالاری ایرانی و گفتمان شیعی را ارائه داد. این پژوهش با روش تاریخی ـ تحلیلی، و با بهره‌گیری از منابع اولیه و ثانویه معتبر، می‌کوشد نشان دهد که چگونه آل بویه در بستر فروپاشی نسبی خلافت عباسی، توانستند نهاد دولت را بر پایه عقلانیت اداری، نظم دیوانی و مشروعیت مذهبی بازسازی کنند. یافته‌های مقاله حاکی از آن است که آل بویه از طریق حفظ نهادهای اداری برگرفته از سنت ساسانی، به‌کارگیری دبیران و وزیران شیعی‌مذهب، و حمایت هدفمند از علما و مناسک مذهبی شیعه، موفق شدند مشروعیت سیاسی خود را تثبیت کنند و در عین حال، خلافت عباسی را به نهادی نمادین و تشریفاتی تقلیل دهند. در این راستا، تشیع نه‌فقط به‌مثابه باور دینی، بلکه به‌عنوان گفتمان مشروعیت‌بخش سیاسی عمل می‌کرد و از طریق مناسک عمومی مانند عاشورا، غدیر، خطبه‌های دینی و سکه‌زنی‌های رسمی، در نظام حکمرانی نهادینه شده بود. تحلیل موردی ساختار نظامی، نهاد امارت، دیوان‌های رسمی، و تعامل با نخبگان محلی و خلافت عباسی، تصویری دقیق از دولت آل بویه به‌دست می‌دهد که در آن، نظم سیاسی جدیدی در حال تکوین است. نتیجه‌گیری پژوهش آن است که دولت آل بویه را باید حلقه واسط مهمی در گذار تاریخی از خلافت به سلطنت مشروع در ایران اسلامی تلقی کرد؛ الگویی که بعدها در دولت صفویه به شکلی نظام‌مندتر تداوم یافت.</p> https://iphrj.com/index.php/iphrj/article/download/40/34