پژوهشنامه تاریخ سیاسی ایران 3092-7145 1 پیاپی ۴ 2024 01 05 The Role of Religious Fatwas in Legitimizing Safavid Foreign Policy Toward the Ottoman Empire بررسی نقش فتوای دینی در مشروعیت‌بخشی به سیاست خارجی صفویان با عثمانی 28 40 FA یوسف زمانی گروه تاریخ، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران حسین طاهری نیا گروه علوم سیاسی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران Journal Article 2023 11 02 <p>This article explores the role of religious fatwas in legitimizing the Safavid Empire’s foreign policy toward the Ottoman Empire. Given that Twelver Shi'ism formed the fundamental basis of political and social legitimacy within the Safavid state, fatwas served as crucial tools for legitimizing wars, delineating identity boundaries, and shaping foreign policy strategies. Using historical discourse analysis and content analysis of theological and historical texts, the study examines cases such as the Battle of Chaldiran and the Treaty of Amasya to illustrate how Safavid scholars' fatwas played an effective role in justifying wars against the Ottomans as well as legitimizing periods of temporary peace. The findings reveal that fatwas were not merely auxiliary instruments but guiding and decisive factors in shaping Safavid diplomatic and military behavior. These results are interpretable through Max Weber’s theories of traditional and charismatic legitimacy, Carl Schmitt’s theory of the state of exception, and Islamic theories of political legitimacy. The article concludes by addressing the limitations of the available historical sources and suggesting further research on the influence of fatwas on the political culture of Safavid Iran.</p> <p>این مقاله به بررسی نقش فتوای دینی در مشروعیت‌بخشی به سیاست خارجی صفویان در مواجهه با امپراتوری عثمانی می‌پردازد. از آنجا که در ساختار حکومت صفوی، مذهب تشیع دوازده‌امامی بنیان اصلی مشروعیت سیاسی و اجتماعی را تشکیل می‌داد، فتوا به‌عنوان ابزار کلیدی مشروع‌سازی جنگ، ترسیم مرزهای هویتی، و تبیین سیاست‌های خارجی مورد استفاده گسترده قرار گرفت. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از روش تحلیل گفتمان تاریخی و تحلیل محتوای متون فقهی و تاریخی، نمونه‌هایی همچون نبرد چالدران و صلح آماسیه را بررسی می‌کند تا نشان دهد چگونه فتاوای علمای صفوی، هم در توجیه جنگ و دشمنی با عثمانیان و هم در مشروعیت‌بخشی به دوره‌های صلح موقت، نقش مؤثر ایفا کرده‌اند. نتایج پژوهش حاکی از آن است که فتوا در سیاست خارجی صفویه، نه صرفاً ابزاری تابع، بلکه عاملی هدایت‌گر و تعیین‌کننده در شکل‌دهی به رفتار دیپلماتیک و نظامی دولت صفوی بود. این یافته‌ها با نظریه‌های مشروعیت سنتی و کاریزماتیک ماکس وبر، نظریه وضعیت استثنایی کارل اشمیت، و نظریه‌های اسلامی مشروعیت سیاسی قابل تبیین است. در پایان مقاله به محدودیت‌های منابع تاریخی موجود و ضرورت مطالعات تکمیلی در زمینه تأثیر فتاوا بر فرهنگ سیاسی عمومی دوره صفویه اشاره شده است.</p> https://iphrj.com/index.php/iphrj/article/download/36/30