پژوهشنامه تاریخ سیاسی ایران 3092-7145 2 پیاپی ۵ 2024 03 20 Exploring the Political Modernization Policies of Agha Mohammad Khan Qajar: Consolidating Monarchy after Collapse واکاوی سیاست‌های نوسازی سیاسی آقامحمدخان قاجار: تثبیت سلطنت پس از فروپاشی 44 56 FA مریم احمدی گروه علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران حسین فلاح نژاد گروه تاریخ، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران Journal Article 2024 01 10 <p>This article analyzes the political modernization policies of Agha Mohammad Khan Qajar, the founder of the Qajar dynasty, in the aftermath of the Safavid collapse and the power crisis in Iran. Following the fall of the Safavids and the period of Nader Shah Afshar, Iran experienced a severe political, social, and economic crisis. Agha Mohammad Khan, through decisive policies including the suppression of local powers, centralization of authority, the reconstruction of Safavid bureaucracy, and the use of cultural and historical symbols to legitimize his rule, managed to restore political order and establish the Qajar monarchy as a central power. This paper examines the effectiveness of these policies both in the short and long term, evaluating their impact on the power structure in the Qajar era based on historical analysis. Additionally, a comparison of Agha Mohammad Khan’s modernization policies with other historical periods such as the Safavid, Nader Shah, and Zandi eras is presented to assess their successes and limitations. The findings of this article demonstrate that Agha Mohammad Khan's policies successfully stabilized the political order and centralized power in Iran in the short term, but in the long term, particularly after his death, the lack of institutional foundations led to challenges in maintaining the power structure. This analysis contributes to rethinking Agha Mohammad Khan's role as the founder of "modern state-building in post-Safavid Iran" and clarifies his influence on the political and social developments in the Qajar era.</p> <p>مقاله حاضر به تحلیل سیاست‌های نوسازی سیاسی آقامحمدخان قاجار، بنیان‌گذار سلسله قاجار، در دوران پس از فروپاشی صفویان و بحران قدرت در ایران می‌پردازد. پس از سقوط صفویان و در دوران نادرشاه افشار، ایران دچار بحران شدید سیاسی، اجتماعی و اقتصادی شد. آقامحمدخان با اتخاذ سیاست‌های قاطعانه‌ای از جمله سرکوب قدرت‌های محلی، تمرکز قدرت در دست دولت مرکزی، بازسازی نهاد دیوان‌سالاری صفوی، و بهره‌گیری از نمادهای فرهنگی ـ تاریخی برای مشروعیت‌بخشی به سلطنت، توانست نظم سیاسی را بازسازی کند و سلطنت قاجار را به‌عنوان یک قدرت مرکزی تثبیت نماید. این مقاله به تحلیل کارآمدی این سیاست‌ها در کوتاه‌مدت و بلندمدت می‌پردازد و بر اساس بررسی تجربیات تاریخی ایران، تأثیرات آن را بر ساختار قدرت در عصر قاجار ارزیابی می‌کند. همچنین، مقایسه‌ای میان سیاست‌های نوسازی آقامحمدخان و سایر دوره‌های تاریخی ایران مانند دوران صفوی، نادرشاه و زندیه ارائه می‌شود تا میزان موفقیت و محدودیت‌های آن‌ها مورد ارزیابی قرار گیرد. یافته‌های این مقاله نشان می‌دهد که سیاست‌های آقامحمدخان در کوتاه‌مدت موفق به تثبیت نظم و مرکزیت قدرت در ایران شد، اما در بلندمدت، به‌ویژه پس از مرگ او، به دلیل عدم نهادسازی‌های پایدار، ساختار قدرت به چالش کشیده شد. این تحلیل به بازاندیشی نقش آقامحمدخان به‌عنوان بنیان‌گذار «دولت‌سازی نوین پساصفوی» کمک می‌کند و تأثیرات او را بر روند تحولات سیاسی و اجتماعی ایران در عصر قاجار روشن می‌سازد.</p> https://iphrj.com/index.php/iphrj/article/download/31/25