پژوهشنامه تاریخ سیاسی ایران 3092-7145 2 پیاپی 6 2024 06 21 A Critical Analysis of the Qizilbash Institution in the Political-Military Structure of the Safavid State تحلیل گفتمان «دولت فاسد» در متون روشنفکری ایران دوره ناصری 1 17 FA صادق نیکنام تهرانی گروه علوم سیاسی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران Journal Article 2024 04 20 <p>This article aims to analyze the discourse of the "corrupt state" in the intellectual texts of the Naseri era in Iran, using the method of critical discourse analysis. Focusing on the works of thinkers such as Talebof, Akhundzadeh, Mostashar al-Dowleh, and Zeyn al-Abedin Maraghe’i, the study explores how political corruption is represented and articulated through metaphorical language, modern rational vocabulary, and discourse strategies. These texts were written amidst the crisis of legitimacy facing the Qajar monarchy and sought to construct an alternative vision of statehood, power, and nationhood based on legality, public will, and rational governance. The findings suggest that in these writings, corruption is not viewed as a moral failure or personal vice, but as a structural and discursive phenomenon rooted in autocracy, lawlessness, and the marginalization of the people. Metaphors such as the ailing state, the greedy ruler, and the oppressed nation serve as rhetorical tools to expose systemic corruption and promote a reimagined political order. By redefining key concepts such as "law," "reason," and "justice," these intellectuals challenged the prevailing discourse of absolute monarchy and laid the foundation for a discourse of democratic legitimacy. The article argues that the anti-corruption discourse of the Naseri period played a formative role in the emergence of modern political language in Iran and contributed to the ideological groundwork of the Constitutional Revolution.</p> <p>مقاله حاضر با هدف تحلیل گفتمان «دولت فاسد» در متون روشنفکری دوره ناصری نگاشته شده و تلاش دارد تا با بهره‌گیری از روش تحلیل گفتمان انتقادی، نحوه بازنمایی فساد سیاسی در آثار متفکرانی چون طالبوف، آخوندزاده، مستشارالدوله و زین‌العابدین مراغه‌ای را بررسی کند. این متون در بستر بحران مشروعیت سلطنت قاجار شکل گرفته‌اند و از طریق زبانی استعاری، نظام واژگانی جدید، و ساختارهای گفتمانی مبتنی بر عقلانیت مدرن، تصویری بدیل از دولت، قدرت، و ملت ارائه می‌دهند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که مفهوم «فساد» در این گفتمان، نه امری فردی و اخلاقی، بلکه پدیده‌ای ساختاری و گفتمانی است که با عناصر قدرت متمرکز، بی‌قانونی، و طرد ملت از ساختار تصمیم‌گیری پیوند دارد. استعاره‌هایی همچون دولت بیمار، حاکم طماع، و ملت قربانی، ابزارهایی معنایی برای افشای ساختار فساد و دعوت به بازسازی نظم سیاسی نوین هستند. این متون با بازتعریف مفاهیمی چون «قانون»، «عقل»، و «عدالت»، در پی آن‌اند که گفتمان سلطنت مطلقه را به چالش بکشند و به‌جای آن، نظم سیاسی برآمده از اراده ملت را صورت‌بندی کنند. مقاله همچنین نشان می‌دهد که گفتمان ضدفساد در دوره ناصری، زمینه‌ساز پیدایش زبان سیاسی مدرن و تقویت اندیشه مشروطه‌خواهی در ایران شد و از این منظر، سهمی نظری در فهم تاریخی گسست‌های مشروعیت در تاریخ اندیشه ایرانی ایفا می‌کند.</p> https://iphrj.com/index.php/iphrj/article/download/22/16