پژوهشنامه تاریخ سیاسی ایران 3092-7145 2 پیاپی 8 2024 12 21 Cultural Policies of Shah Abbas I: A Historical-Political Analysis of Safavid Iran بررسی سیاست‌های فرهنگی شاه عباس اول 58 72 FA مهتاب اکبری گروه علوم سیاسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران علی شریفی‌نژاد گروه علوم سیاسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران مجتبی نادری کچلام گروه علوم سیاسی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران Journal Article 2024 10 26 <p>This article explores the cultural policies of Shah Abbas I by analyzing their ideological, social, and symbolic dimensions within the historical context of the Safavid era. Using a descriptive-analytical method and based on both primary sources and reputable secondary studies, the research investigates how cultural policies served as a strategic tool for state-building and the reconstruction of Iranian national-religious identity. The findings indicate that Shah Abbas I, through promoting Shi'i religious institutions and clerics, reconstructing the city of Isfahan, organizing religious rituals, and advancing Shi'i arts such as tilework, architecture, and calligraphy, created a new cultural-religious order that institutionalized the legitimacy of the Safavid absolute monarchy. Furthermore, the promotion of the Persian language and Shi'i literature contributed to the formation of a cohesive cultural identity that replaced former tribal and sectarian structures. The article also reveals that these policies, while enhancing political cohesion and centralization, led to the suppression of rival cultural currents such as Sufis and Sunnis, fostering cultural homogeneity at the expense of religious and ethnic diversity. A discourse analysis of Safavid cultural politics—through architecture, official texts, and rituals—demonstrates the deep interconnection between Shi'i ideology, public culture, and political power. The study concludes by suggesting that a comparative analysis with the Qajar and Pahlavi periods could provide deeper insights into the evolution of cultural policymaking in Iranian history.</p> <p>مقاله حاضر با هدف بررسی سیاست‌های فرهنگی شاه عباس اول، به تحلیل ابعاد ایدئولوژیک، اجتماعی و نمادین این سیاست‌ها در بستر تاریخی دوران صفوی می‌پردازد. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و بر اساس منابع دست‌اول و مطالعات معتبر ثانویه، تلاش می‌کند نقش سیاست فرهنگی را در فرآیند دولت‌سازی صفویان و بازسازی هویت دینی-ملی ایرانیان مورد واکاوی قرار دهد. یافته‌ها نشان می‌دهد که شاه عباس اول با بهره‌گیری از ابزارهایی چون حمایت از نهادهای دینی و علمای شیعه، بازسازی شهری اصفهان، ترویج آیین‌های مذهبی، و توسعه هنرهای شیعی نظیر کاشی‌کاری، معماری و خوشنویسی، یک نظم فرهنگی-مذهبی جدید خلق کرد که مشروعیت سلطنت مطلقه صفوی را در سطح جامعه نهادینه ساخت. همچنین، حمایت از زبان فارسی و ادبیات شیعی موجب شکل‌گیری هویت فرهنگی منسجمی شد که جایگزین ساختارهای قبیله‌ای و طایفه‌ای پیشین گردید. مقاله نشان می‌دهد که این سیاست‌ها علاوه بر افزایش انسجام سیاسی و تمرکز قدرت، به سرکوب جریان‌های فرهنگی رقیب مانند صوفیان و اهل سنت نیز انجامید و نوعی یکدستی فرهنگی به بهای حذف تنوع مذهبی و قومی شکل گرفت. تحلیل گفتمان سیاست فرهنگی شاه عباس بر پایه نشانه‌شناسی معماری، متون رسمی و آیین‌های مذهبی، حاکی از پیوند عمیق میان ایدئولوژی شیعی، فرهنگ عمومی و ساختار قدرت سیاسی در دوره صفوی است. در نهایت، مقاله پیشنهاد می‌کند مقایسه تطبیقی این سیاست‌ها با دوره‌های تاریخی دیگر مانند قاجار و پهلوی، می‌تواند به درک بهتری از تحولات سیاست فرهنگی در تاریخ ایران بینجامد.</p> https://iphrj.com/index.php/iphrj/article/download/20/14