پژوهشنامه تاریخ سیاسی ایران 3092-7145 2 پیاپی 7 2024 09 22 Religious Diplomacy in Safavid Iran and Its Influence on Foreign Policy دیپلماسی مذهبی ایران در دوران صفویه و تأثیر آن بر سیاست خارجی 45 59 FA حسین کاظم‌زاده تبریزی گروه تاریخ، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران Journal Article 2024 07 26 <p>This article explores the role of religious diplomacy in the foreign policy of the Safavid state and aims to demonstrate how the integration of Twelver Shi‘ism with the political structure provided a coherent framework for Iran’s international relations during the Safavid period. By institutionalizing Shi‘ism as the state religion and leveraging religious institutions and prominent clerics, the Safavid rulers developed an ideologically driven foreign policy. Using a historical-analytical approach and drawing upon theories such as constructivism, soft power, and cultural diplomacy, the study reveals that religious diplomacy played a decisive role not only in the ideological confrontation with the Sunni Ottoman Caliphate but also in interactions with Shi‘a states in India, Shi‘a communities in Central Asia, and European powers such as Spain, Venice, and Portugal. The Safavids dispatched Shi‘a clerics abroad, exported religious discourses, and sent diplomatic letters infused with religious rhetoric to foreign leaders, establishing a transnational form of soft diplomacy. This model was not only effective during the Safavid era but has also had lasting influence, observable in the foreign policy discourse of the Islamic Republic of Iran. The article argues that Safavid religious diplomacy formed a durable and impactful model in Iran’s diplomatic history, offering a valuable perspective for analyzing the relationship between religion, identity, and foreign policy in the region’s geopolitical context.</p> <p>مقاله حاضر به بررسی نقش دیپلماسی مذهبی در سیاست خارجی دولت صفویه می‌پردازد و تلاش دارد نشان دهد که چگونه پیوند میان مذهب تشیع دوازده‌امامی و ساختار قدرت سیاسی، چارچوبی منسجم برای تنظیم روابط خارجی ایران در دوره صفویه فراهم آورد. دولت صفوی با رسمی‌سازی تشیع به‌عنوان مذهب رسمی و بهره‌گیری از نهادهای دینی و علمای برجسته، موفق شد سیاست خارجی خود را بر پایه‌ای ایدئولوژیک استوار سازد. این پژوهش با رویکردی تاریخی-تحلیلی و اتکا به نظریه‌هایی چون سازه‌انگاری، قدرت نرم، و دیپلماسی فرهنگی، نشان می‌دهد که دیپلماسی مذهبی در این دوره نه‌تنها در تقابل با خلافت سنی عثمانی، بلکه در تعامل با دولت‌های شیعی هند، جوامع شیعه آسیای میانه، و حتی در مناسبات با قدرت‌های اروپایی نظیر اسپانیا، ونیز و پرتغال نقش تعیین‌کننده‌ای ایفا کرده است. صفویان با اعزام علمای شیعه به سرزمین‌های دیگر، صدور مفاهیم مذهبی، و ارسال نامه‌هایی با محتوای دینی به رهبران خارجی، نوعی از دیپلماسی نرم‌افزاری و فراملی را بنیان نهادند که نه تنها در دوران خود مؤثر بود بلکه تأثیرات آن تا سده‌های بعد و حتی در گفتمان سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران قابل مشاهده است. در این مقاله تأکید شده که دیپلماسی مذهبی صفویه، الگویی ماندگار و مؤثر در تاریخ سیاست خارجی ایران بوده و مطالعه آن می‌تواند چشم‌اندازی نوین برای تحلیل رابطه میان دین، هویت و دیپلماسی در فضای ژئوپلیتیکی منطقه فراهم آورد.</p> https://iphrj.com/index.php/iphrj/article/download/12/6