تحلیل گفتمان امنیت ملی در بیانیه‌ها و سخنرانی‌های سیاسی ایران پس از انقلاب - حمیدیان, سجاد; عباسی, زهرا (پژوهشنامه تاریخ سیاسی ایران)
مقاله حاضر با هدف تحلیل گفتمان امنیت ملی در بیانیه‌ها و سخنرانی‌های رسمی جمهوری اسلامی ایران پس از انقلاب اسلامی، به بررسی ساختارهای معنایی، ایدئولوژیک و گفتمانی بازنمایی امنیت پرداخته است. روش تحقیق، کیفی و مبتنی بر رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی با الهام از چارچوب‌های نظری نورمن فرکلاف، تئون فن‌دایک، و لاکلا و موف بوده و داده‌های پژوهش شامل مجموعه‌ای از بیانیه‌ها، خطابه‌ها و سخنرانی‌های مقامات عالی‌رتبه نظام در بازه زمانی سال‌های ۱۳۵۸ تا ۱۴۰۲ است. یافته‌ها نشان می‌دهند که گفتمان امنیت ملی در جمهوری اسلامی ایران از آغاز تاکنون، مبتنی بر تولید مستمر مفاهیمی مانند «دشمن»، «نفوذ»، «مقاومت»، «تهدید نرم»، «امنیت فرهنگی» و «امنیت اقتصادی» بوده است. در هر دهه، بسته به شرایط داخلی و خارجی، این مفاهیم دچار تغییر معنایی شده‌اند اما ساختار گفتمان امنیتی همواره بر دیگرسازی، سوژه‌سازی خودی، و استفاده از استعاره‌های جنگی برای برساخت تهدیدات و تثبیت نظم ایدئولوژیک تأکید داشته است. این گفتمان در سیاست داخلی به تقویت نگاه امنیت‌محور به فرهنگ، اقتصاد و رسانه انجامیده و در سیاست خارجی نیز به بازتولید گفتمان مقاومت، غرب‌ستیزی و استقلال‌طلبی یاری رسانده است. مقاله همچنین با شناسایی پیوستار تحول مفهومی امنیت در چارچوب سیاست‌ورزی جمهوری اسلامی، نشان می‌دهد که گفتمان امنیت ملی نه‌تنها ابزاری برای پاسخ به تهدیدات، بلکه سازوکاری برای تولید هویت، مشروعیت‌بخشی به قدرت، و مدیریت انفعال یا اعتراض در جامعه بوده است. در پایان، ضمن اشاره به محدودیت‌های تحلیلی پژوهش، پیشنهادهایی برای گسترش دامنه مطالعات گفتمان امنیتی به سطوح غیررسمی و جامعه‌محور ارائه می‌شود.