تحلیل گفتمان «دولت فاسد» در متون روشنفکری ایران دوره ناصری - نیکنام تهرانی صادق (پژوهشنامه تاریخ سیاسی ایران)
مقاله حاضر با هدف تحلیل گفتمان «دولت فاسد» در متون روشنفکری دوره ناصری نگاشته شده و تلاش دارد تا با بهره‌گیری از روش تحلیل گفتمان انتقادی، نحوه بازنمایی فساد سیاسی در آثار متفکرانی چون طالبوف، آخوندزاده، مستشارالدوله و زین‌العابدین مراغه‌ای را بررسی کند. این متون در بستر بحران مشروعیت سلطنت قاجار شکل گرفته‌اند و از طریق زبانی استعاری، نظام واژگانی جدید، و ساختارهای گفتمانی مبتنی بر عقلانیت مدرن، تصویری بدیل از دولت، قدرت، و ملت ارائه می‌دهند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که مفهوم «فساد» در این گفتمان، نه امری فردی و اخلاقی، بلکه پدیده‌ای ساختاری و گفتمانی است که با عناصر قدرت متمرکز، بی‌قانونی، و طرد ملت از ساختار تصمیم‌گیری پیوند دارد. استعاره‌هایی همچون دولت بیمار، حاکم طماع، و ملت قربانی، ابزارهایی معنایی برای افشای ساختار فساد و دعوت به بازسازی نظم سیاسی نوین هستند. این متون با بازتعریف مفاهیمی چون «قانون»، «عقل»، و «عدالت»، در پی آن‌اند که گفتمان سلطنت مطلقه را به چالش بکشند و به‌جای آن، نظم سیاسی برآمده از اراده ملت را صورت‌بندی کنند. مقاله همچنین نشان می‌دهد که گفتمان ضدفساد در دوره ناصری، زمینه‌ساز پیدایش زبان سیاسی مدرن و تقویت اندیشه مشروطه‌خواهی در ایران شد و از این منظر، سهمی نظری در فهم تاریخی گسست‌های مشروعیت در تاریخ اندیشه ایرانی ایفا می‌کند.